Khi thời tiết chuyển sang mùa thu và mùa mưa, kiến ba khoang có thể xuất hiện nhiều hơn tại khu dân cư, nhà ở và những khu vực có độ ẩm cao. Loài côn trùng này thường bị thu hút bởi ánh sáng vào ban đêm và có thể bay vào nhà, trường học hoặc bám vào quần áo, khăn mặt, chăn màn.
Thực tế, tổn thương da do kiến ba khoang không phải là vết "đốt" thông thường mà chủ yếu xảy ra khi da tiếp xúc với dịch tiết của kiến. Vì vậy, việc nhận biết sớm, xử lý đúng cách và chủ động phòng tránh là rất cần thiết, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
Kiến ba khoang là gì?
Kiến ba khoang là loài côn trùng có cánh, thường sống ở những khu vực có khí hậu ẩm ướt. Kiến có thân hình thon dài như hạt thóc, dài khoảng 0,7 – 1 cm và ngang khoảng 2 – 5 mm.
Loài này có ba đôi chân, phần bụng có nhiều đốt và thon nhọn về phía đuôi. Cánh trong suốt được gấp gọn bên dưới cánh cứng. Kiến ba khoang thường bò rất nhanh và có thể bay vào nhà khi bị thu hút bởi ánh sáng.
Kiến ba khoang có phần đầu và bụng dưới màu đen, trong khi phần ngực và bụng trên có màu đỏ. Cơ thể có các khoang màu đen – đỏ đặc trưng nên thường được gọi là kiến ba khoang.
Kiến ba khoang thường sống ở ruộng lúa, cỏ mục, vườn cây, bãi rác và những khu vực có độ ẩm cao. Chúng thường xuất hiện nhiều hơn vào mùa mưa, khi điều kiện môi trường thuận lợi cho kiến phát triển.
Vì sao kiến ba khoang gây tổn thương da?
Người bị tổn thương da do kiến ba khoang thực chất thường là do tiếp xúc với dịch tiết của kiến. Trong dịch tiết này có chứa pederin, một chất có thể gây kích ứng và làm tổn thương da.
Vì vậy, nếu vô tình đập hoặc chà xát kiến ba khoang trên da, dịch tiết có thể tiếp xúc với da và gây viêm da. Nếu dịch tiết dính vào tay rồi tiếp tục chạm sang những vùng da khác, tổn thương cũng có thể lan sang vị trí mới.
Dấu hiệu viêm da do kiến ba khoang
Viêm da do kiến ba khoang có thể xuất hiện với mức độ khác nhau tùy vào lượng dịch tiết tiếp xúc với da. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Tổn thương thường xuất hiện ở những vùng da hở như mặt, cổ, ngực, vai, gáy và tay.
- Da có thể xuất hiện các dát đỏ, thành vệt hoặc thành từng đám.
- Trên nền da tổn thương có thể xuất hiện mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ.
- Có thể xuất hiện vùng da hơi lõm, màu vàng nâu, hình tròn hoặc bầu dục.
- Người bệnh thường có cảm giác đau rát hoặc bỏng rát tại vùng da tổn thương.
- Tổn thương có thể tiếp tục xuất hiện hoặc lan rộng nếu dịch tiết bị chà xát sang vùng da lành.
Trong trường hợp tổn thương rộng, người bệnh có thể kèm theo sốt nhẹ hoặc nổi hạch lân cận. Đặc biệt, các triệu chứng có thể dễ bị nhầm với một số bệnh ngoài da khác, vì vậy không nên tự ý chẩn đoán và điều trị.
Bị kiến ba khoang tiếp xúc với da phải làm sao?
Khi phát hiện kiến ba khoang trên người hoặc nghi ngờ da đã tiếp xúc với dịch tiết của kiến, cần bình tĩnh xử lý và hạn chế chà xát vùng da tiếp xúc.
Những việc nên làm
- Không dùng tay chà xát hoặc đập kiến trực tiếp trên da.
- Nếu kiến đang ở trên người, có thể nhẹ nhàng thổi kiến ra xa hoặc dùng một tờ giấy để kiến bò lên rồi đưa ra khỏi cơ thể.
- Rửa sạch vùng da tiếp xúc bằng nước và xà phòng dịu nhẹ.
- Rửa sạch tay nếu đã tiếp xúc với kiến hoặc dịch tiết của kiến để tránh đưa chất gây kích ứng sang những vùng da khác.
- Theo dõi tình trạng da sau khi vệ sinh.
- Nếu tổn thương nhiều, đau rát, lan rộng hoặc có biểu hiện bất thường, nên đưa trẻ hoặc người bị tổn thương đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn điều trị phù hợp.
Cách xử trí khi phát hiện kiến ba khoang
Nếu nhìn thấy kiến ba khoang trên quần áo, đồ đạc hoặc trên cơ thể, không nên dùng tay bóp, đập hoặc chà xát kiến.
Có thể dùng một tờ giấy để kiến bò lên rồi nhẹ nhàng đưa kiến ra khỏi người. Sau đó, nếu vùng da đã tiếp xúc với kiến, cần rửa sạch bằng nước và xà phòng dịu nhẹ.
Nếu chẳng may đập hoặc chà xát kiến ba khoang trên da, cần nhanh chóng vệ sinh vùng da tiếp xúc và rửa sạch tay để hạn chế dịch tiết tiếp xúc với những vùng da khác.
Cách phòng tránh kiến ba khoang
Chủ động phòng tránh giúp hạn chế nguy cơ kiến ba khoang tiếp xúc với trẻ nhỏ và các thành viên trong gia đình, đặc biệt trong thời điểm mùa mưa hoặc khi côn trùng xuất hiện nhiều.
Phòng tránh kiến ba khoang trong nhà
- Hạn chế để ánh sáng thu hút côn trùng vào phòng vào ban đêm.
- Có thể sử dụng lưới chống côn trùng cho cửa sổ và cửa ra vào.
- Đóng cửa hoặc buông rèm phù hợp khi cần hạn chế côn trùng bay vào nhà.
- Ngủ trong màn.
- Giũ khăn mặt, quần áo và các vật dụng trước khi sử dụng.
- Thường xuyên vệ sinh không gian sống.
- Phát quang bụi rậm, cây cỏ và giữ khu vực xung quanh nhà sạch sẽ.
Lưu ý dành cho phụ huynh và gia đình
Trẻ nhỏ thường chưa có khả năng nhận biết và xử lý côn trùng đúng cách. Vì vậy, cha mẹ và người chăm sóc nên hướng dẫn trẻ không tự ý bắt, đập hoặc chà xát kiến ba khoang trên da.
Khi phát hiện tổn thương da nghi ngờ liên quan đến kiến ba khoang, phụ huynh nên vệ sinh vùng da đúng cách, theo dõi tình trạng và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi tổn thương có dấu hiệu bất thường hoặc diễn biến nặng.
Trường Mầm Non Xuân Mai chia sẻ thông tin nhằm giúp phụ huynh nâng cao ý thức phòng tránh côn trùng và bảo vệ sức khỏe, an toàn cho trẻ trong sinh hoạt hằng ngày.
Mỗi gia đình hãy chủ động giữ gìn không gian sống sạch sẽ, hướng dẫn trẻ cách xử lý an toàn khi gặp côn trùng và tìm kiếm sự tư vấn của nhân viên y tế khi trẻ có biểu hiện bất thường trên da.
